Wystawy: Dęby w czterech porach roku

DĘBY:

W lasach Polski występują dwa rodzime gatunki dębów: dąb szypułkowy - Quercus robur L. i dąb bezszypułkowy - Q. petraea (Matt.) Liebl. Pierwszy jest rozpowszechniony w całym kraju, a drugi nie występuje w północno-wschodniej jego części. Obydwa dęby mają duże znaczenie gospodarcze i należą do najcenniejszych drzew liściastych, ze względu na wyjątkowe wartości drewna, jak również właściwości biologiczne i rolę, jaką pełnią w ekologii lasu i kształtowaniu siedlisk leśnych.

Dąb szypułkowy rośnie najczęściej na żyznych i wilgotnych siedliskach, na glebach gliniastych lub piaszczysto-gliniastych z dużą zawartością próchnicy, gdzie współtworzy lasy grądowe. Dąb bezszypułkowy wymaga gleb mniej zasobnych, przepuszczalnych, gliniasto-piaszczystych, jest wytrzymały na suszę i często wchodzi w skład borów mieszanych z sosną oraz lasów mieszanych z bukiem [...].

Dęby należą do drzew wolno rosnących, ale długowiecznych i osiągają znaczne rozmiary. Najstarsze i najokazalsze dęby, przede wszystkim szypułkowe, chronione są jako pomniki przyrody i nierzadko osiągają wiek 400-700 lat [...].

Dąb od wieków mocno zaistniał w świadomości i kulturze wielu krajów i ludów Europy, nie wyłączając Polski. Były to drzewa od dawna sadzone przy osadach, w parkach, na cmentarzach i przy świątyniach, także przy drogach. Pojedyncze stare dęby były chronione wśród pół, łąk i pastwisk. Często sadzono je dla upamiętnienia ważnych wydarzeń społecznych i rodzinnych [...].

Dąb, będący w powszechnym przekonaniu uosobieniem i symbolem siły, trwałości, mocarności i potęgi, jest w rzeczywistości drzewem wrażliwym na liczne choroby grzybowe i często atakowany przez liczne gatunki szkodliwych owadów, których rozwój jest z tym drzewem ściśle związany. Ponadto dęby są na ogół mało wytrzymałe na niekorzystne zmiany środowiska, głównie zmiany klimatyczne (dawniej bardzo mroźne zimy, obecnie skąpe opady, susze) i obniżenie poziomu wód gruntowych. Stąd znane zjawisko zamierania dębów i drzewostanów dębowych, występujące z różnych nasileniem od kilku dziesiątków lat, z niepokojem obserwowane w wielu krajach Europy, w tym również w Polsce.

Bugała W. 2006. Przedmowa. [W:] Barzdajn W. i inni (oprac.) Dęby. PAN ID. Poznań-Kórnik