Profesor Zygmunt Czubiński /1912-1967/

Zygmunt Czubiński urodził się 12 czerwca 1912 roku w Kielcach. Od najmłodszych lat był rozmiłowany w przyrodzie, toteż zaraz po maturze rozpoczął studia botaniczne na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Uniwersytetu Poznańskiego, które ukończył w roku 1935 ze stopniem magistra filozofii z zakresu botaniki. Za pracę magisterską pt. "Flora bryofityczna okolic Promna" został nagrodzony srebrnym medalem Uniwersytetu Poznańskiego. Jeszcze jako student pełnił funkcję asystenta w Zakładzie Botaniki Ogólnej, kierowanym przez profesora Adama Wodiczkę. Pracował w tym zakładzie do wybuchu II wojny światowej i w tym czasie wydał 14 publikacji. Podczas okupacji początkowo uczył w tajnych kompletach w Kielcach, a od 1942 roku w Krakowie, gdzie pracował w Referacie Ochrony Przyrody przy Głównym Wydziale Lasów Generalnej Guberni kierowanym przez prof. dr hab. Kazimierza Simma. Równocześnie wraz z późniejszymi wybitnymi botanikami, takimi jak Bogumił Pawłowski, Tadeusz Sulma i Jan Walas, pracował nad kartowaniem zespołów roślinnych w dolinie Wisły. W kwietniu 1945 roku Zygmunt Czubiński wrócił do Poznania, gdzie objął funkcję starszego asystenta w Zakładzie Botaniki Ogólnej i rozpoczął organizowanie od podstaw Katedry Systematyki i Geografii Roślin. W tym samym roku uzyskał stopień doktora na podstawie pracy: "Szata roślinna torowisk Pojezierza Brodnickiego". Od roku 1948 pełnił obowiązki kierownika zorganizowanej przez siebie Katedry. Pod koniec 1949 roku profesor Z. Czubiński wzbogacił Katedrę o nowy zakład. Był to przejęty od Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu, zniszczony działaniami wojennymi ogród botaniczny. Od tego momentu rozpoczął się nowy okres rozwoju Ogrodu.
Z inicjatywy Profesora rozpoczęto budowę pomieszczeń naukowo-dydaktycznych oraz pierwszych powojennych założeń botaniczno-ekologicznych, takich jak wydma, step i alpinarium. Powstały też pierwsze w dziejach Ogrodu szklarnie. Przystąpiono do budowy nowych i przebudowy najbardziej zniszczonych działów. Dzięki tym zabiegom Ogród Botaniczny stał się wkrótce jednym z najpiękniejszych parków Poznania, a równocześnie placówką naukowo-dydaktyczną kształcącą przyrodników. W roku 1951 ukazała się drukiem rozprawa habilitacyjna profesora Z. Czubińskiego pt. "Zagadnienia geobotaniczne Pomorza". Przez wielu botaników jest ona do dziś uważana za wzorzec regionalnej monografii geobotanicznej. Na uwagę zasługują też dwie inne prace Profesora: "Podział Polski na dzielnice przyrodniczo-leśne", za którą otrzymał II Nagrodę Ministerstwa Leśnictwa oraz "Historia i podział naturalnych lasów Polski".
W latach 1952-53 profesor Z. Czubiński był prodziekanem Wydziału Biologii i Nauk o Ziemi, a następnie jego dziekanem. Był też delegatem Wydziału do Senatu uczelni.
W roku 1954 Zygmunt Czubiński został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Dzięki swemu wielkiemu zaangażowaniu, talentowi dydaktycznemu i organizacyjnemu stworzył w Poznaniu silny ośrodek botaniczny, skupiający botaników wielu różnych specjalności, kontynuatorów swoich rozlicznych zainteresowań w tym zakresie. Jego zasługą jest utworzenie racjonalnej sieci rezerwatów w Polsce. Profesor był niestrudzonym, wspaniałym dydaktykiem. W okresie 20 lat wykształcił ponad 200 magistrów, 20 doktorów, recenzował 19 prac habilitacyjnych i opracował 17 opinii do wniosków o nadanie tytułu profesora.
Oprócz pracy naukowej i dydaktycznej prof. Z. Czubiński pełnił liczne funkcje w różnych instytucjach i stowarzyszeniach naukowych. Był wieloletnim przewodniczącym i członkiem wielu rad naukowych, członkiem korespondentem II Wydziału PAN oraz szeregu jego Komitetów. Przez wiele lat był też członkiem Rady Głównej przy Ministrze Szkolnictwa Wyższego, członkiem Prezydium Państwowej Rady Ochrony Przyrody, przewodniczącym Komisji Parków Narodowych i Rezerwatów Przyrody tejże Rady, przewodniczącym poznańskiego oddziału PTB i redaktorem wielu wydawnictw. Profesor Z. Czubiński zmarł 1 lutego 1967 roku, w wieku 54 lat. Mimo upływu czasu Jego pamięć jest wciąż żywa wśród licznego grona botaników polskich.
My, uczniowie Profesora, jesteśmy dumni z tego, że mogliśmy żyć i pracować u boku człowieka tej miary.

(Oprac. M. G.-Z.)