Historia Poznańskiego Ogrodu Botanicznego

Poznański Ogród Botaniczny powstawał w czasach odradzania się państwa polskiego dla potrzeb szkół średnich i powszechnych. Bezpośrednimi inicjatorami tworzenia Ogrodu Botanicznego (1922-1925), zwanego wówczas Szkolnym Ogrodem Botanicznym, byli dr Joachim Namysł, Władysław Marciniec i prof. Rudolf Boettner, który był pierwszym jego dyrektorem. Ogród podlegał administracyjnie Magistratowi i Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego. Pieczę naukową natomiast przez cały czas sprawowali profesorowie Uniwersytetu Poznańskiego.

Na powierzchni ca 2,5 ha stworzono obszerny Dział Systematyki Roślin z  basenem dla roślin wodnych, działy ekologiczne oraz wybudowano halę dydaktyczną. Zdaniem prof. Adama Wodziczki, który po przedwczesnej śmierci prof. R. Boettnera (1923) został kolejnym dyrektorem, Ogród stanowił nieocenioną pomoc przy nauczaniu botaniki na wszystkich poziomach kształcenia. Ogród był otwarty również dla szerokiej publiczności. Od roku 1928 Ogrodem zarządzała Państwowa Szkoła Ogrodnicza, której dyrektorem był mgr  inż. Wacław Zembal. W roku 1930 Ogród został powiększony o dalsze 9 ha, na których wg projektu prof. Edwarda Strausa, powstał obszerny Dział Geografii Roślin oraz kwatery roślin ozdobnych.

Okres okupacji był dla Ogrodu, pod względem rozwoju kolekcji, okresem stagnacji. Po wojnie Ogród nadal pozostawał w gestii PSO. W roku 1949 na skutek reorganizacji, Ogród został przejęty przez Uniwersytet Poznański. Stał się on jednym z zakładów Katedry Systematyki i Geografii Roślin Wydziału Matematyczno-Przyrodniczego. Ze swoimi bogatymi zbiorami stanowił doskonałą bazę do prowadzenia zajęć dydaktycznych. Funkcję kierownika pełnił prof. Zygmunt Czubiński. W tym czasie powstały nowe działy Ogrodu, takie jak step, torfowisko, wydma. Wybudowano pierwszą szklarnię, budynek administracyjny i pomieszczenia naukowo-dydaktyczne. Sukcesywnie zwiększano kolekcje roślinne. Pracownicy Ogrodu prowadzili zajęcia dydaktyczne, praktyki studenckie oraz kierowali pracami magisterskimi. Po śmierci prof. Zygmunta Czubińskiego (1967) kierownictwo Ogrodu przejął ówczesny adiunkt dr Aleksander Łukasiewicz, który sprawował tę funkcję do roku 2000. W tym czasie dokonano gruntownej przebudowy Alpinarium, którego budowę wg projektu Z. Hellwiga, rozpoczęto już w roku 1938. W latach '70 na uzyskanych nowych terenach od strony północno-wschodniej utworzono kolekcję roślin północnoamerykańskich, wybudowano naturalistyczny zbiornik wodny oraz Dział Roślin Rzadkich i Ginących. Zarówno 50 lecie powstania Ogrodu jak 75 i 80- lecie uczczono zorganizowaniem sesji naukowej. W roku 1975 najstarsza część ogrodu została wpisana do rejestru zabytków miasta Poznania. W roku 1998 areał Ogrodu zwiększył się o tereny leżące po jego zachodniej stronie, uzyskane od Akademii Rolniczej. Pozwoliło to na stworzenie nowej kolekcji roślin, a także poszerzenie bazy gospodarczej.

Obecnie całkowita powierzchnia Ogrodu wynosi ca 22 ha. W roku 2001 po przejściu prof. A.  Łukasiewicza na emeryturę kierownictwo Ogrodu przejął dr Karol Węglarski. Zorganizowana została nowoczesna baza naukowo-badawcza i dydaktyczna oraz nastąpiła przebudowa ekspozycji roślinnych dla potrzeb dydaktyki i ogólnospołecznej edukacji przyrodniczej. Powstały liczne ścieżki dydaktyczne wraz z szeregiem tablic informacyjnych. Sfinalizowana została budowa pawilonu ekspozycyjno-dydaktycznego (rozpoczęta w roku 1980), gdzie powstanie Centrum Edukacji Przyrodniczej. Zakupiono nowoczesną w pełni zautomatyzowaną stację meteorologiczną, która wraz ze zlokalizowaną w Ogrodzie stacją monitoringu jakości powietrza Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska, stawia Ogród w rzędzie najnowocześniejszych placówek naukowo-badawczych. Stworzono zamknięty system obiegu wody z automatycznym nawadnianiem. Przeprowadzono gruntowny remont szklarni oraz systemu ogrzewania. W roku 2002 uruchomiono iluminację głównej bramy i rozciągającej się za nią alei lipowej. Przeprowadzono szereg istotnych zmian gospodarczych. Wybitnej poprawie i zacieśnieniu uległy też kontakty Ogrodu Botanicznego z  Władzami Miasta i Województwa oraz Akademii Rolniczej, co owocuje realizacją wielu wspólnych przedsięwzięć.

(Oprac. K. W.)