KOLEKCJE GRUNTOWE: Dział Geografii Roślin (G1-G21)

LASY SZEROKOLISTNE WSCHODNIEJ AZJI

Strefa lasów szerokolistnych wschodniej Azji rozciąga się między Amurem a północną Koreą i Niziną Mandżurską. Obejmuje także japońskie wyspy Honsiu i Hokkaido. Obszary te znajdują się po wpływem klimatu umiarkowanego o charakterze monsunowym; latem wieją wilgotne i ciepłe wiatry znad Oceanu Spokojnego, zimą - zimne i suche wiatry ze środka kontynentu. Maksimum opadów przypada na lato.

W Dziale Geografii Roślin z roślinnością lasów szerokolistnych Azji Wschodniej można zapoznać się zwiedzając ekspozycje przedstawiające lasy liściaste Chin i Japonii. W Chinach lasy szerokolistne właściwe, zrzucające liście na zimę, stanowią rozległy kompleks leśny, obejmujący: wschodnie Chiny (z Mandżurią), północną i środkową Koreę oraz niewielki skrawek rosyjskiego Dalekiego Wschodu. Drzewostan, stosunkowo niski, o słabo zwartej warstwie koron, budują głównie dęby. W porównaniu z lasami mezofitycznymi i lasami północnymi wykazuje on niezwykle uproszczoną strukturę. W lasach tych - widnych i świetlistych, rozwija się bujnie zwarty podszyt, a silnie rozrastające się karłowate bambusy znacznie ograniczają rozwój innych gatunków runa.

Na kwaterze Działu Geografii Roślin, prezentującej te lasy, zdecydowanie dominuje topola filcowata Populus tomentosa. Pod okapem jej gałęzi rośnie okazały dereń Waltera Cornus walterii. Wiosną uwagę zwiedzających szczególnie przyciąga intensywnie, słodko pachnąca kalina koreańska, a jesienią krzew o jaskrawo przebarwionych na czerwono liściach i pędach z czterema oskrzydlonymi listwami korowymi - trzmielina oskrzydlona Euonymus alatus. Wśród wielu innych gatunków drzew i krzewów, rosnących w naturalnym zasięgu chińskich lasów szerokolistnych, zobaczymy w poznańskim ogrodzie m. in.: dęba japońskiego Quercus acutissima, klona Ginnala Acer ginnala, unikalną w Polsce lipę Oliviera Tilia olivieri, a także jałowca sztywnego Juniperus rigida, mydleńca wiechowatego Koelreuteria paniculata, lilaki - Syringa oblata, S. pubescens, S. meyer jak również róże Rosa multiflora i R.sericea, a także krzewuszkę ozdobną Weigela florida i palecznika chińskiego Decaisnea fargesi.

W Japonii lasy szerokolistne zrzucające liście na zimę występują na wybrzeżach pacyficznych w północnej części kraju. Dominujący udział ma Fagus japonica lub Fagus crenata względnie Quercus serrata lub Quercus acutissima. Ich zwarty zasięg obejmuje areały od górzystych regionów północnej części Honsiu (na wysokości ponad 1500 m npm) do terenów nizinnych w części południowej Hokkaido. Lasy bukowe i dębowe tworzą niemal monotypowe drzewostany - oprócz gatunku panującego, stosunkowo często pojawia się w nich brzostownica Zelkova serrata i pojedyncze klony.

Bardziej urozmaicona florystycznie jest warstwa krzewów, szczególnie w lasach dębowych. Charakterystycznym elementem obu typów lasu jest ponadto znaczący udział karłowatych bambusów z rodzaju Sasa w warstwie runa.

Spośród występujących tam wielu gatunków drzew w Dziale Geografii Roślin możemy zobaczyć między innymi: okazałego buka karbowanego Fagus crenata, kilka gatunków klonów (Acer japonicum, A. palmatum, A. rufinerve, A. sieboldianum) i wiśni (Prunus sargentii, P. incisa, P. maximowicziana). Niezwykle malowniczo prezentuje się rozłożysta brzostownica japońska Zelkova serrata z kielichowato rozwidlonym pniem. Warto zwrócić uwagę na krzewy: derenia pagodowego Cornus controversa o malowniczym, "pagodowym" pokroju, oriksy japońskiej Orixa japonica o pachnących liściach czy okółkowca czteropłatkowego Rhodotypos scandens - jedynego gatunku w rodzinie różowatych o liściach nakrzyżległych i kwiatach 4-krotnych.

Idąc wzdłuż strumyka przepływającego przez kwaterę z roślinnością Japonii poznamy kilka wilgociolubnych bylin tego obszaru. Są tam m. in. różne gatunki funkii (rodzaj Hosta), tawułki (rodzaj Astilbe) oraz rodgersja kasztanolistna Rodgersia aesculifolia. Gęste skupienia tworzą bambusy Pleioblastus pygmaeus i Sasa palmata.

NAZWA ŁACIŃSKA ROŚLINY	NAZWA POLSKA	NR KWATERY
Acer ginnala Maxim.	klon Ginnala	G10
Acer japonicum Thunb.	klon japoński	G10
Acer palmatum Thunb. ex Murray	klon palmowy	G10
Acer rufinerve Siebold et Zucc.	klon rdzawy	G10
Acer sieboldianum Miq.	klon Siebolda	G10
Astilbe chinesis (Maxim.) Franch. var. pumila Aňon	tawułka chińska odm. niska	G10
Berberis thunbergii DC.	berberys Thunberga	G10
Callicarpa japonica Thunb.	pięknotka japońska	G10
Carpinus cordata Blume	grab sercowaty	G3
Carpinus japonica Blume	grab japoński	G10
Chaenomeles japonica (Thunb.) Lindl. ex Spach	pigwowiec japoński	G10
Cornus bretschneideri L. Henry	dereń Bretschneidera	G3
Cornus controversa Hemsl.	dereń pagodowy	G10
Cornus kousa (Mi q.) Hance	dereń kousa	G10
Cornus walteri Wangerin	dereń Waltera	G3
Corylus heterophylla Fisch. ex Trautv.	leszczyna różnolistna	G10
Crataegus pinnatifida Bunge	głóg pierzastosieczny	G4, G9
Crataegus sanquinea Pall.	głóg krwisty	G3, G9
Decaisnea fargesi Franch.	palecznik chiński	G2
Euonymus alatus (Thunb.) Siebold	trzmielina oskrzydlona	G3, G5
Euonymus fortunei (Turcz.) Hand-Mazz.	trzmielina Fortune'a	G10
Fagus crenata Blume	buk karbowany	G10
Hamamelis japonica Siebold et Zucc.	oczar japoński	G10
Hydrangea paniculata Siebold	hortensja bukietowa	D10
Juglans mandshurica Maxim.	orzech mandżurski	G10
Kalopanax pictus (Thunb.) Nakai.	kalopanaks barwny	G2
Kerria japonica (L.) DC.	złotlin chiński	G10
Ligustrum obtusifolium Siebold et Zucc.	ligustr tępolistny	G10
Ligustrum tschonoskii Decne	ligustr Tschonoskiego	G10
Magnolia kobus DC.	magnolia japońska	G10
Malus sieboldii (Regel) Rehder	jabłoń Siebolda	G10
Orixa japonica Thunb.	oriksa japońska	G10
Pleioblastus pygmaeus Nakai	plejoblastus karłowaty	G10
Populus tomentosa Carriere	topola filcowata	G3
Prunus sargentii Rehder	wiśnia Sargenta	G10
Pyrus bretschneideri Rehder	grusza Brtschneidera	G3
Quercus acutissima Carruth.	dąb japoński	G10
Quercus dentata Thunb.	dąb zębaty	G10
Rhodotypos scandens (Thunb.) Makino	okółkowiec czteropłatkowy	G10
Sasa palmata (Burb.) E.G. Camus	sasa palmowa	G10
Sophora japonica L.	sofora chińska	G5
Sorbus commixta Hedl.	jarząb japoński	G10
Syringa oblata Lindl.	lilak wczesny	G4
Syringa pubescens Turcz.	lilak omszony	G3
Tilia japonica (Miq.) Simonk.	lipa japońska	G5
Tilia olivieri Szyszył.	lipa Olivera	G3
Viburnum carlesii Hemsl.	kalina koreańska	G5
Vitis amurensis Rupr.	winorośl amurska	G3, G8
Weigela decora (Nakai) Nakai	krzewuszka różnobarwna	G10
Weigela florida (Bunge) A. DC.	krzewuszka ozdobna	G5, G7
Zelkova serrata (Thunb.) Makimo	brzostownica japońska	G10

(Oprac. E. J.)