Ogród Botaniczny UAM w Poznaniu

KOLEKCJE GRUNTOWE: Dział Biologii Roślin

Pnącza

Jedną z form życiowych budzących duże zainteresowanie botaników i architektów zieleni są pnącza. W gruntowych i szklarniowych zbiorach Ogrodu Botanicznego UAM skolekcjonowano bogatą florę tej grupy roślin naczyniowych, z różnych formacji roślinnych Świata.

Pnącza to rośliny zakorzenione w glebie, wspinające się po podporze - żywej lub martwej, w poszukiwaniu dobrych warunków świetlnych. Należą do nich niektóre krzewy, półkrzewy, byliny oraz jednoroczne rośliny zielne. Rosną głównie w ekosystemach bardzo żyznych, stale wilgotnych, o bardzo złożonej strukturze przestrzennej, którymi przede wszystkim są wiecznie zielone lasy równikowe, a w strefie umiarkowanej lasy łęgowe. Podpory opanowują dzięki ruchom nutacyjnym wykonywanym przez szczyty pędów, a utrzymują się na filarach między innymi dzięki: pędom wyposażonym w kolce lub ciernie, wąsom pochodzenia liściowego lub pędowego, hakom - zmodyfikowanym pędom bocznym, włoskom czepnym, tarczkom czepnym wydzielającym lepką ciecz ułatwiającą przyleganie do podłoża i czepnym korzeniom przybyszowym. Większość pnączy jest lewoskrętna. Rzadkim przypadkiem jest rdest powojowaty Fallopia convolvulus. Niektóre jego osobniki wiją się w prawo, inne w lewo. Wśród pnączy wyodrębnia się liany. Są to formy o silnych, trwałych pędach nadziemnych; o całkowicie lub częściowo zdrewniałej łodydze. Średnio mogą osiągać długość kilkudziesięciu metrów. Cechują się dużą wytrzymałością na zerwanie i giętkością. Takie właściwości mechaniczne są efektem anatomicznej budowy drewna. Nie ma ono zwartej struktury lecz postać pojedynczych pasm drewna porozdzielanych tkanką parenchymatyczną i szerokimi promieniami rdzeniowymi. Naczynia są długie i mają bardzo dużą średnicę. Posiadają ściany poprzeczne, co przy nieznacznej średnicy pnia pozwala na szybkie przewodzenie wody na znaczną wysokość. Pną się w górę po drzewach i zwykle dopiero w ich koronach rozgałęziają się, kwitną i owocują. Szacuje się, że większość gatunków lian (90%) występuje na obszarach tropikalnych.


Bryonia dioica	Calystegia sepium	Convolvulus arvensis

Solanum dulcamara	Hedera helix	Parthenocissus tricuspidata

W Ogrodzie Botanicznym UAM można spotkać się z bogatą, morfologiczną różnorodnością pnączy. W spontanicznej florze rosną, należące do bylin (b) bądź terofitów (t): przestęp dwupienny Bryonia dioica (b), kielisznik zaroślowy Calystegia sepium (b), powój polny Convolvulus arvensis (b), kolczurka klapowana Echinocystis lobata, rdestówka powojowata Fallopia convolvulus (b) i zaroślowa F. dumetorum (b), przytulia czepna Galium aparine (t), chmiel zwyczajny Humulus lupulus (b), psianka słodkogórz Solanum dulcamara (b), a także wyki - wąskolistna Vicia angustifolia (t), ptasia V. cracca (t), drobnokwiatowa V. hirsuta (t), czteronasienna V. tetrasperma (t) i kosmata V. villosa (t). Powszechne zastosowanie, jako zimozielona roślina okrywowa, znalazł bluszcz zwyczajny Hedera helix. Pnie się również po starych drzewach, dzięki czepnym korzeniom przybyszowym. Wybitny walor estetyczny nadaje starej alei lipowej, wiodącej główną bramą wejściową na teren parku. Walor ten jest tam potęgowany spektakularnym sztucznym oświetleniem - nastrojowym światłem rozpraszanym na pniach i konarach lip przez pędy bluszczu. W zabytkowej części parku naturalną podporą dla bluszczu są pnie po ściętych, sędziwych topolach, wywołujące melancholijny nastrój kruchości i krótkowieczności tych drzew. Zdolność winobluszczu trójklapowego Parthenocissus tricuspidata do wykształcania wąsów czepnych z przylgami została wykorzystana do zamaskowania starego komina kotłowni. Jest to prawdziwa ozdoba gospodarczej części Ogrodu, zwłaszcza w jesiennej porze szkarłatnienia liści. Podobny efekt uzyskano obsadzając, w wybranych miejscach, ogrodzenie parku winobluszczem zaroślowym Parthenocissus inserta, posiadającym wąsy czepne bez przylg.

dalej..

(Oprac. A.B., M.Z.)

	Copyright © 2006-2012 Ogród Botaniczny UAM w Poznaniu All Rights Reserved.	Opracowanie strony
	Liczba osób online: 4. Całkowita liczba osób, które odwiedziły stronę: 755705